Ile turystyka wysokiej wartości i małej skali zarabia na łóżko i na hektar w Kenii, Rwandzie, Botswanie, Tanzanii i Namibii, komu płaci się za grunt i czego potrzeba, aby ten model sprawdził się w Afryce Północnej.
Raport jest dostępny również w języku francuskim: Tourisme de conservation en Afrique: Le lit et l’hectare. Wersję językową można wybrać przy zamawianiu raportu.
Raport w sześciu liczbach
łóżka na 1 000 ha w rezerwatach społecznościowych Olare Motorogi i Naboisho w Masai Mara, sześć razy więcej niż 1,05 w delcie Okawango (analiza Heirstone)
wpływów z turystyki na jeden przyjazd międzynarodowy w Rwandzie w 2019 r., wobec 1 094 USD w Egipcie (analiza Heirstone na podstawie danych Banku Światowego)
na hektar rocznie płacone właścicielom gruntów w Olare Orok w 2011 r., wobec 33 USD przy otwarciu rezerwatu w 2006 r.
opłata rezerwatu za osobonoc w 2026 r. w Mara North, Olare Motorogi i Naboisho, pobierana w cenach obozów safari
przychodu na hektar w Parku Narodowym Wulkanów w Rwandzie w 2025 r.: 35,8 mln USD z ok. 16 000 ha (analiza Heirstone)
odwiedzających rocznie w rezerwatach przyrody na obszarach chronionych Egiptu — ponad 20 razy więcej niż w parkach narodowych Rwandy w 2024 r. (UNDP BIOFIN, analiza Heirstone)
W skrócie
Model się opłaca, gdy mierzy się go powierzchnią gruntu. O tym, czy działa, decydują trzy liczby: liczba łóżek na hektar, opłata pobierana za każdą osobonoc i udział tej opłaty trafiający do właściciela gruntu. Przeprowadziliśmy benchmarking 16 obiektów i stref — 14 w siedmiu krajach afrykańskich i dwóch w Arabii Saudyjskiej — i żaden z badanych krajów nie publikuje wszystkich trzech liczb dla wszystkich swoich obiektów.
W 2019 r. Botswana uzyskiwała ok. 319 USD na przyjazd międzynarodowy (dane za 2018 r.), Rwanda 389 USD, a Namibia 273 USD, wobec ok. 1 094 USD w Egipcie. Spośród gospodarek safari wyraźnie przewyższała go tylko Tanzania z wynikiem ok. 1 719 USD.
Park Narodowy Wulkanów uzyskał w 2025 r. ok. 2 238 USD na hektar, a właściciele gruntów w Masai Mara otrzymywali od 25 do 45 USD na hektar rocznie. Namibijskie rezerwaty wspólnotowe wygenerowały w 2023 r. ok. 0,54 USD na hektar w postaci świadczeń pieniężnych i rzeczowych.
Olare Motorogi ogranicza ruch turystyczny do 94 łóżek na 15 200 ha, a Naboisho do 150 łóżek na 22 500 ha — to sześć razy większa gęstość łóżek niż w delcie Okawango. Przy szczytowych cenach katalogowych w pełni obłożony rezerwat w Mara przynosi ok. 7 USD przychodu brutto na hektar za noc, podczas gdy Mombo, przy niemal pięciokrotnie wyższej cenie za gościa, ok. 2,60–2,90 USD.
Opłata 130 USD za każdą osobonoc, pobierana w cenach obozów safari, finansuje trzy główne rezerwaty w Mara. Przy tej stawce czynsz dzierżawny Olare Motorogi z 2012 r. w wysokości 426 400 USD pokrywa obłożenie łóżek na poziomie ok. 10%, a dzierżawa według stawki z 2011 r. odpowiada 14% kwoty, jaką przyniósłby pełny rok osobonocy.
Projekt węglowy Northern Kenya Rangelands rozdzielił w 2024 r. między rezerwaty 2,47 mln USD, czyli ok. 1,30 USD na hektar, wobec ok. 39 USD rocznie z dzierżaw w Mara. Od 2023 r. emisję lub sprzedaż kredytów dwukrotnie wstrzymywano.
Obszary chronione Egiptu zajmują ok. 150 000 km², a jego rezerwaty przyrody przyciągają ok. 3 mln odwiedzających rocznie. Przy jednej dziesiątej przychodów rwandyjskich parków na odwiedzającego opłaty od takiej liczby gości przyniosłyby do ok. 84 mln USD rocznie (analiza Heirstone). Marokański Kasbah du Toubkal dolicza 5% opłaty na rzecz stowarzyszenia wiejskiego.
Co to oznacza
Pobierać środki na ochronę przyrody od każdej osobonocy za pośrednictwem obozu i publikować limit łóżek na hektar dla każdego rezerwatu, koncesji i nowej destynacji.
Wiązać podwyżki czynszu dzierżawnego z pulą opłat, zabiegać o umowy na co najmniej 15 lat i dokumentować zgodę społeczności przed podpisaniem umów węglowych.
Opierać ocenę inwestycji na dzierżawie i limicie łóżek, cenę pokoju traktować jako zmienną, a kredytów węglowych nie uwzględniać w scenariuszu bazowym.
Przeprowadzić pilotaż jednej koncesji z limitem łóżek na istniejącym obszarze chronionym, z opłatą za każdą noc i opłatą na rzecz społeczności, i opublikować wyniki.
W pełnym raporcie
Zbiory danych Heirstone
obiektów i stref w Benchmarku łóżek i hektarów Heirstone: 14 w siedmiu krajach afrykańskich i dwa saudyjskie punkty odniesienia
testów w Teście niskiej gęstości Heirstone dla gruntów oferowanych pod turystykę wysokiej wartości: siła przyciągania, limit, władanie gruntem, opłata za osobonoc, udział właściciela gruntu i jawność danych
Opracowano na podstawie źródeł publicznych aktualnych na październik 2026 r. Każda liczba ma w raporcie podane źródło, a liczby, które wyprowadzamy, łącząc opublikowane dane, oznaczono jako analizę Heirstone.
Od ok. 25 do 45 USD na hektar rocznie. Rezerwat Olare Orok płacił 33 USD za hektar przy otwarciu w 2006 r., a w 2011 r. już 41 USD; w 2012 r. wypłacił 426 400 USD 217 właścicielom gruntów, czyli ok. 2 000 USD na rodzinę.
Park Narodowy Wulkanów zarobił w 2025 r. 35,8 mln USD, czyli ok. 2 238 USD na hektar, dzięki 96 pozwoleniom dziennie na obserwację goryli po 1 500 USD każde. Stanowiło to 88% z 40,8 mln USD zarobionych przez wszystkie parki narodowe Rwandy, a 10% przychodów z turystyki trafia do społeczności mieszkających wokół parków.
Egipt ma już odwiedzających: ok. 3 mln rocznie w rezerwatach przyrody, a opłaty na poziomie jednej dziesiątej przychodów rwandyjskich parków na odwiedzającego przyniosłyby do ok. 84 mln USD rocznie. Model uzupełniłyby opublikowany limit łóżek, koncesja na co najmniej 15 lat i opłata za każdą noc, testowane najpierw w takim miejscu jak Wadi El Gemal, Siwa lub Imlil w Maroku.
Rozwój turystyki
Analizy Heirstone Consulting
Zapraszamy do bezpośredniej rozmowy ze starszym partnerem o Państwa projekcie, aktywie lub programie.
Zapraszamy do kontaktu
